Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2016/679 o Ochronie Danych Osobowych, nazywane potocznie RODO, wejdzie w życie na terenie Rzeczypospolitej Polskiej i pozostałych państw członkowskich Unii Europejskiej 25 maja 2018 r. Od tego dnia wszystkie podmioty przetwarzające dane osobowe, w tym lekarze i lekarze dentyści prowadzący praktyki zawodowe i podmioty lecznicze, będą zobowiązane do jego stosowania (wyjątek stanowią praktyki kontraktowe, które nie są administratorem przetwarzanych przez siebie danych). Obecnie na etapie legislacyjnym jest również projekt nowej ustawy o ochronie danych osobowych oraz przepisów wprowadzających do niej. Celem ustawy będzie jednak jedynie uszczegółowienie przepisów RODO oraz ewentualna odmienna regulacja krajowa – tam gdzie RODO na to pozwala.

Szerszy obowiązek informacyjny

Rozporządzenie przewiduje rozszerzenie obowiązku informacyjnego przy zbieraniu i przechowywaniu wszelkich danych osobowych, w tym obowiązek podawania osobom, których dane dotyczą m.in.:

  • informacji o odbiorcach danych osobowych lub o kategoriach odbiorców, jeżeli istnieją;
  • informacji o ewentualnym zamiarze przekazania danych osobowych do państwa trzeciego lub organizacji międzynarodowej;
  • okresu, przez który dane osobowe będą przechowywane, a gdy nie jest to możliwe, kryteria ustalania tego okresu;
  • informacji o prawie do żądania od administratora dostępu do danych osobowych dotyczących osoby, której dane dotyczą, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także o prawie do przenoszenia danych;
  • informacji o prawie do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania, którego dokonano na podstawie zgody przed jej cofnięciem (w takim wypadku dane osobowe pacjentów będą przetwarzane na podstawie obowiązujących przepisów, a nie zgody pacjenta);
  • informacji o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego (Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych);
  • informacji, jakie są ewentualne konsekwencje niepodania danych osobowych; Wejście w życie rozporządzenia będzie się zatem wiązało z koniecznością uzupełnienia dotychczasowych zgód na przetwarzanie danych osobowych oraz obowiązkiem udzielania pacjentom szerszej informacji o przetwarzanych już danych.

Koniec rejestru zbiorów danych osobowych

Projekt nowej ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje całkowitą rezygnację z obowiązku rejestracji zbiorów danych osobowych, które w bardzo niewielkim stopniu dotyczyły dotychczas działalności medycznej – z uwagi na ustawowe zwolnienie zbiorów danych osób korzystających z usług medycznych.

Szersze umowy o powierzenie przetwarzania danych

Dotychczasowa ustawa o ochronie danych osobowych przewidywała jedynie, że umowa o powierzenie przetwarzania danych ma być zawarta w formie pisemnej, bez szczegółowego określania jej treści. RODO przewiduje natomiast szczegółową treść wskazanej umowy. W związku z powyższym konieczne będzie aneksowanie dotychczasowych umów o powierzenie przetwarzania danych, które lekarze i lekarze dentyści zawarli z podmiotami przetwarzającymi (np. firmami serwisującymi sprzęt medyczny przechowujące dane o badaniach, producentami oprogramowania do prowadzenia gabinetów, firmami informatycznymi itp.), w celu ich dostosowania do nowych wymogów.

Inspektor ochrony danych osobowych (IODO)

Obecnie obowiązujące przepisy przewidują, że powoływanie administratora bezpieczeństwa informacji jest dobrowolne i zależy wyłącznie od decyzji danego przedsiębiorcy. RODO wprowadza natomiast obowiązek powołania IODO w każdym przypadku, gdy główna działalność administratora polega na przetwarzaniu na dużą skalę danych wrażliwych, w tym danych o zdrowiu. W świetle prac grupy roboczej działającej przy Generalnym Inspektorze Danych Osobowych z obowiązku powoływania inspektorów mają być zwolnione indywidualne praktyki lekarskie. Z uwagi na niezakończenie prac legislacyjnych nad ustawą nie jest możliwe obecnie jednoznaczne ustalenie, czy taka rekomendacja wejdzie w życie. Na obecnym etapie można wstępnie założyć, że obowiązek powołania inspektorów będzie natomiast dotyczył wszystkich podmiotów leczniczych. Dyskusyjna może być jedynie kwestia działania inspektorów w małych podmiotach (jedno- lub dwuosobowych) oraz w grupowych praktykach lekarskich. Inspektorem może być zarówno pracownik, jak i podmiot zewnętrznych w stosunku do przedsiębiorcy. Nie może być nim jedynie sam administrator z uwagi na konieczność zachowania niezależności IODO. RODO nie wprowadza jednak żadnych szczególnych wymogów kwalifikacyjnych dla osoby sprawującej taką funkcję.

Nowa dokumentacja

Nowa ustawa nie przewiduje już konieczności opracowywania polityki bezpieczeństwa w zakresie danych osobowych oraz instrukcji bezpieczeństwa systemu informatycznego. Zamiast tych dokumentów RODO wprowadza jednak obowiązek posiadania przez wszystkie podmioty przetwarzające dane wrażliwe nowego dokumentu – rejestru czynności przetwarzania. Bę- dzie on zawierał m.in. informacje o technicznych i organizacyjnych środków bezpieczeństwa. Podstawą jego opracowania powinny być w znacznej mierze istniejące u Państwa polityka bezpieczeństwa i instrukcja.

Obowiązek zgłaszania naruszeń

Projekt ustawy o ochronie danych osobowych przewiduje obowiązek dokonywania przez elektronicznych zgłoszeń do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w wypadku naruszenia bezpieczeństwa danych. Zgłoszenia te miałyby być dokonywane bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 72 godzin po stwierdzeniu naruszenia. Dodatkowo konieczne będzie prowadzenie dokumentacji stwierdzonych naruszeń oraz informowanie osób, których dane dotyczą o naruszeniach, które wystąpiły.

Administracyjne kary pieniężne

RODO przewiduje wysokie kary administracyjne za naruszenia dotyczące przetwarzania danych osobowych. Górna granica kar to aż 20 000 000 EUR lub do 4% całkowitego rocznego obrotu. Należy jednak pamiętać, że RODO zawiera również przesłanki, jakimi powinien kierować się Prezes Urzędu, wymierzając karę pieniężną. Niemniej jednak, dolegliwość finansowa powinna być jednym z czynników motywujących lekarzy i lekarzy dentystów do zapoznania się z regulacjami RODO i wdrożenia ich w swoich praktykach.

Wdrażanie RODO

Przed przystąpieniem do przetwarzania danych osobowych na nowych zasadach podmiot przetwarzający dane wrażliwe powinien co do zasady przeprowadzić analizę ryzyka (poprzez stworzenie dokumentu oceny skutków dla ochrony danych). Z obowiązku jego sporządzania nie będą zwolnieni przedsiębiorcy, którzy przetwarzają na dużą skalę owe dane. Istnieje zatem szansa, że podobnie jak w odniesieniu do obowiązku powołania IODO, indywidualne praktyki będą z tej analizy ryzyka zwolnione. Przed 25 maja 2018 r. w praktykach powinien natomiast obligatoryjnie zostać opracowany rejestr czynności przetwarzania, a w dalszej kolejności również dokonane modyfikacje wzorów pism informujących o przetwarzaniu danych osobowych oraz aneksowane umowy o powierzeniu przetwarzania danych.

Akty prawne

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE Projekt ustawy o ochronie danych osobowych z dnia 12 września 2017 r. Projekt ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o ochronie danych osobowych z dnia 14 września 2017 r.

adw. Damian Konieczny Biuro Prawne OIL w Gdańsku

szkolenie-RODO

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.