Regeneracja rdzenia kręgowego, wpływ stresu na odporność i szczepienia widziane przez pryzmat twardych danych – tak wyglądały Młodzieżowe Spotkania z Medycyną, które po raz pierwszy odbyły się w nowej siedzibie Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku. Uczniowie z całego regionu, także online, słuchali wykładów rówieśników i profesorów, którzy zamiast opinii przynosili biologię, statystykę i doświadczenie kliniczne.

Nz. Prof. dr hab. Tomasz Zdrojewski, inicjator MSM

Kolejna - jak podkreślił prof. dr hab. Tomasz Zdrojewski, inicjator MSM „pewnie już ponad setna” - edycja Młodzieżowych Spotkań z Medycyną miała wyjątkowy charakter. Po raz pierwszy wydarzenie zorganizowano w nowej siedzibie Okręgowej Izby Lekarskiej w Gdańsku. Nowoczesny kompleks z salami wykładowymi, seminaryjnymi i zapleczem szkoleniowym stał się tłem dla rozmowy o medycynie w jej najbardziej aktualnym wydaniu.

W imieniu organizatorów uczestników powitał także dr Dariusz Kutella, prezes OIL w Gdańsku. Jak podkreślał, idea projektu od początku opiera się na bezpośrednim kontakcie młodzieży z nauką i praktyką medyczną. - Serdecznie witamy na kolejnej edycji Młodzieżowych Spotkań z Medycyną, po raz pierwszy w nowym otoczeniu. To dla nas ważny moment, bo te spotkania od lat rosną razem z młodymi ludźmi i razem z medycyną - mówił na otwarciu. Zwrócił uwagę, że nowa siedziba Okręgowej Izby Lekarskiej daje nie tylko lepsze warunki organizacyjne, ale też symbolicznie podkreśla rangę wydarzenia. - To miejsce zostało stworzone do nauki, rozmowy i wymiany myśli. Cieszę się, że inaugurujemy to miejsce waszymi spotkaniami. Mam nadzieję, że od tej pory będzie to miejsce kojarzące się wam z waszą przyszłością - mówił prezes OIL w Gdańsku. - Jesteście tutaj też po to, żeby zobaczyć, jak wygląda praca lekarza i droga do tego zawodu. Takie wczesne zainteresowania są dziś szczególnie potrzebne.

Medycyna zaczyna się od ciekawości

W sali zasiadło blisko 300 uczniów liceów z Gdańska, Gdyni, Sopotu, Wejherowa i okolic, a także młodzież łącząca się online m.in. z Malborka i Kwidzyna. Program - zgodnie z tradycją MSM - rozpoczęły wykłady juniorskie. I to one od razu ustawiły ton spotkania: ambitny, naukowy i pozbawiony szkolnych uproszczeń.

Nz. Natalia Potaczo i Amelia Kowalska z XIX Liceum Ogólnokształcącego w Gdańsku

Natalia Potaczo i Amelia Kowalska z XIX Liceum Ogólnokształcącego w Gdańsku zaprezentowały wykład poświęcony bioaktywnym hydrożelom i drukowi tkankowemu 3D w leczeniu urazów kręgosłupa i rdzenia kręgowego.

- Regeneracja rdzenia kręgowego jest wyjątkowo trudna, ponieważ neurony ośrodkowego układu nerwowego praktycznie nie potrafią się odnawiać - tłumaczyły uczennice. - Po urazie powstaje blizna glejowa, która z jednej strony chroni tkankę, a z drugiej stanowi barierę dla wzrostu aksonów.

Prelegentki pokazały, jak nowoczesne biomateriały mogą zmieniać to niekorzystne środowisko. Hydrożele - odpowiednio zaprojektowane i wzbogacone o czynniki wzrostu - mogą pełnić rolę sztucznej macierzy pozakomórkowej.

- Hydrożel nie jest tylko wypełnieniem ubytku. On aktywnie modyfikuje środowisko biologiczne, wspiera adhezję i migrację komórek nerwowych oraz sprzyja neurogenezie - mówiły, opisując mechanizmy kontrolowanego uwalniania bioaktywnych substancji i możliwości personalizacji implantów na podstawie obrazowania MRI.

Stres, mózg i odporność

Drugi wykład juniorski przeniósł uwagę z inżynierii biomedycznej na psychoneuroimmunologię. Michała Tomaszewska i Julia Kojder mówiły o tym, jak dystres wpływa na układ odpornościowy i dlaczego przewlekłe napięcie psychiczne ma realne konsekwencje biologiczne.

Michała Tomaszewska i Julia Kojder

- Psychoneuroimmunologia bada powiązania między psychiką, układem nerwowym, hormonalnym i odpornościowym - wyjaśniały. - Przewlekły stres prowadzi do ciągłego wydzielania kortyzolu, co zaburza funkcjonowanie organizmu i osłabia odporność.

Uczennice przywołały klasyczne badania prowadzone wśród studentów w czasie sesji egzaminacyjnej, pokazujące spadek liczby limfocytów w okresach wzmożonego stresu.

- Układ odpornościowy potrzebuje nawet kilkunastu dni, aby wrócić do równowagi po silnym stresie - podkreślały, wskazując na znaczenie snu, aktywności fizycznej, diety i wsparcia społecznego jako realnych narzędzi profilaktyki.

Fundamenty medycyny

Jeden z kluczowych wykładów seniorskich został wygłoszony przez prof. Ryszarda Smoleńskiego. Dotyczył biochemii i roli nukleotydów w medycynie. Profesor tłumaczył, dlaczego procesy, których nie widać gołym okiem, decydują o funkcjonowaniu całego organizmu.

Nz. Prof. Ryszard Smoleński

- Biochemia to nauka, która zakłada, że wszystko - od skurczu mięśnia po myślenie - można sprowadzić do ciągu reakcji chemicznych - mówił.

Szczególne miejsce poświęcił adenozynotrifosforanowi (ATP), uniwersalnemu nośnikowi energii.

- Każda sekunda życia to miliardy reakcji chemicznych. Bez ATP nie działałoby nic: ani mięśnie, ani mózg, ani układ odpornościowy - podkreślał, pokazując, jak badania biochemiczne przekładają się na rozwój nowoczesnych terapii.

Szczepienia: fakty zamiast strachu

Ostatnim z punktów programu był wykład prof. Tomasza Smiatacza, prorektora ds. studenckich Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego i specjalisty chorób zakaźnych. Profesor mówił o szczepieniach, konsekwentnie opierając się na danych epidemiologicznych i badaniach naukowych.

- Szczepienia są wielkim osiągnięciem medycyny. To jest przełomowy moment w historii całej medycyny, który uratował setki istnień ludzkich. Dzięki szczepionkom chronimy nie tylko siebie, ale chronimy najbliższych - podkreślał.

Nz. Prof. Tomasz Smiatacz, prorektor ds. studenckich Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego

Przypomniał, że jeszcze sto lat temu niemal połowa zgonów dotyczyła dzieci, a choroby zakaźne były jedną z głównych przyczyn śmierci.

- Gdybyśmy urodzili się sto lat temu, przeciętna długość życia wynosiłaby około 25 lat. To zmieniło się w ciągu zaledwie kilku pokoleń - mówił.

Profesor przywoływał konkretne liczby, pokazując skalę efektów programów szczepień.

- Dzięki systemowemu programowi szczepień w Polsce w ostatnich 20 latach odnotowano jedynie cztery przypadki zgonów na tężec - zaznaczył, podkreślając, że choroby, które dziś wydają się „muzealne”, zniknęły właśnie dzięki profilaktyce.

W swoim wystąpieniu odniósł się też do odporności populacyjnej.

- Moje szczepienie chroni również ciebie. To nie jest hasło, tylko zjawisko, które da się policzyć i udowodnić - mówił, pokazując wyniki badań analizujących transmisję chorób w rodzinach i całych społecznościach.

Nie zabrakło również wątków dotyczących bezpieczeństwa szczepień. Profesor przypomniał, że ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne są skrajnie rzadkie, a medycyna opiera się dziś na ścisłym monitoringu.

- Medycyna nie jest od wierzenia. Jest od sprawdzania. Evidence-based medicine polega na tym, że patrzymy w dane, a nie w przekonania - podsumował.

Młodzi, którzy pytają i rozumieją

Młodzieżowe Spotkania z Medycyną po raz kolejny pokazały, że młodzi ludzie nie boją się trudnych tematów, jeśli są one przedstawiane uczciwie i rzetelnie. Od hydrożeli i druku 3D, przez neurobiologię stresu, po szczepienia i biochemię - każdy z wykładów był zaproszeniem do myślenia, a nie do bezrefleksyjnego przyjmowania gotowych odpowiedzi.

Nowa siedziba Okręgowej Izby Lekarskiej stała się symbolicznym miejscem takiego dialogu. Miejscem, w którym przyszli lekarze, naukowcy i świadomi pacjenci mogą po raz pierwszy usłyszeć, że w medycynie najważniejsze są wiedza, odpowiedzialność i odwaga zadawania pytań.

Tekst i zdjęcia Piotr Piotrowski